RSS

Có nhiều loại vũ trụ, nhưng không vũ trụ nào cần đến chúa trời

14 Jul

Stephen Hawking, nhà khoa học được tôn kính nhất kể từ sau Einstein, là một nhà toán học đại tài, một “salesman” đáng kính. “Tôi muốn sách của tôi được bày bán trên các kệ sách tại sân bay”, ông đùa tinh quái, và ông đã học được cách để làm điều đó.

Cuốn “Lược sử thời gian” của Stephen Hawking, xuất bản năm 1988, đã bán được hàng triệu bản trong một khoảng thời gian dài nhờ vào câu chuyện đời đầy ám ảnh của Hawking. Cơ thể của Hawking bị huỷ hoại bởi bệnh Lou Gehrig, trong khi đó tâm trí ông vẫn tuyệt đối nguyên vẹn, một viên ngọc long lanh giữa đống đổ nát. Không lạ khi mà chiếc xe lăn cùng gương mặt thanh tú của Hawking xuất hiện trên trang bìa của quyển mà không phải là mặt sau – một hiện tượng hiếm có cho sách của một học giả.

The Grand Design

Trong “Lược sử thời gian”, Hawking cũng tản mạn về cái mà nhà viết sách khoa học Timothy Ferris gọi là “Godmongering”(1). Hawking, nhà toán học lâu năm tại đại học Cambridge, hầu như không thể hiện mối quan tâm nào đối với tôn giáo trong sự nghiệp dài của ông. (Tập hồi kí của người vợ cũ của ông có nói Hawking là người theo thuyết vô thần – thuyết cho rằng không tồn tại chúa trời) Nhưng ông lại kết thúc “Lược sử” mà tuyên bố rằng sự khám phá lý thuyết vật lý thống nhất có thể giúp chúng ta “biết được tâm trí  của Chúa”. Đó là lời nhận định mà có vài người hoài nghi cho rằng đã nhen nhóm ngọn lửa yếu ớt để sười ấm cho lưỡi dao giá lạnh trong suy nghĩ của ông.

Quyển sách mới của Hawking, “The Grand Design” (tạm dịch “Bản vẽ tráng lệ”), đã trở thành tiêu điểm của truyền thông và cũng đang là chủ đề nóng hổi trên Twitter, nhờ có nhiều dạng Godmongering khác nhau. Lần này Hawking đã, như chúng tôi đã nói, thông báo sự cáo chung của Chúa.

Sự tìm kiếm câu trả lời cho câu hỏi “Vũ trụ đã hình thành như thế nào” đã khiến ông cho rằng sự sáng tạo ra vũ trụ của chúng ta và những vũ trụ khác đơn giản là “không cần sự can thiệp của bất cứ thế lực siêu nhiên hay chúa trời nào”. Lại là một bước đi khôn ngoan nữa. Sách về những cuộc chiến tranh của các vị thần dễ tranh cãi hơn là sách phân tích về một quan điểm tiến bộ hơn trong cơ học lượng tử. Khi tôi viết những dòng này, “The Grand Design” được xếp hạng nhất trên Amazon, hơn “Freedom” một bậc, một tiểu thuyết được quảng cáo rầm rộ của Jonathan Franzen.

Tuy nhiên, thông tin thực sự về “The Grand Design” không phải là sự phủ định của Hawking về sự tồn tại của Chúa, một điều không làm ngạc nhiên bất cứ ai đã theo sát quá trình làm việc của ông.  Thông tin thực sự về “The Grand Design” là sự tầm thường và tẻ nhạt đến đáng thất vọng mà quyển sách mang lại. Giọng văn chân thực và hấp dẫn mà Hawking sử dụng trong Lược sử thời gian giờ đã thế chỗ cho sự trịnh thượng (cứ như thể ngài Rogersđang giải thích về mây mưa cho tụi trẻ con), cùng sự khó hiểu.

“The Grand Design” đầy những “câu đùa” ngớ ngẩn. “Nếu bạn cho rằng rất khó để bắt con người phải tuân thủ luật giao thông”, chúng tôi đọc, “hãy tưởng tượng thuyết phục một hành tinh chuyển động theo hình elip.” (Ôi trời …) Đây là quyển sách giới thiệu về nhà vật lý huyền thoại Richard Feynman như là “một nhân vật vui nhộn làm việc ở Viện Công nghệ Carlifornia, chơi trống bongo ở giao lộ đường.” Hawking viết sách này cùng với Leonard Mlodinow, một đồng nghiệp cũng đã từng làm việc trong dự án “Star Trek: The next Generation.” Họ là một cặp đôi không “tâm đầu ý hợp”. Đây là quyển sách khoa học phổ thông khó nhằn, dẫn ta vào cuộc khám phá những suy tưởng mới nhất về nguồn gốc của vũ trụ. Nhưng bầu không khí trong quyển sách này thì thật không dễ thở chút nào.

Trọng tâm của “The Grand Design” là khảo cứu về ứng cử viên khá mới mẻ cho “lý thuyết thống nhất vạn vật”, cái gì đó gọi là thuyết M, là phiên bản mở rộng của lý thuyết dây, cố gắng dung hoà thuyết tương đối rộng và cơ học lượng tử. “Thuyết M không phải là một lý thuyết đơn lẻ”, tác giả viết. “Nó là ngôi nhà lớn của nhiều lý thuyết khác nhau”. Theo thuyết M, “vũ trụ của chúng ta không phải là duy nhất”. “Thay vì vậy, thuyết M phỏng đoán rằng có một lượng lớn vũ trụ sinh ra từ trống rỗng”. Hình ảnh chợt hiện ra trong tâm trí là Chúa đang thổi bong bóng vũ trụ – điều mà nhiều người viết về thuyết M.

Nhưng Hawking và Mlodinow quả quyết “sự sáng tạo ra vũ trụ không cần sự nhúng tay của một thế lực siêu nhiên nào đó hay là chúa trời. Hơn cả, những vũ trụ này phát sinh tự nhiên nhờ các định luật vật lý. Chúng là kết quả của khoa học.” Rất nhiều vũ trụ sẽ rất khác với vũ trụ của chúng ta, họ thêm vào, và “khá là không thích hợp cho sự tồn tại của sự sống”, hoặc ít nhất là bất cứ dạng sống nào một chút gì đó giống với chúng ta.

Thuyết M, nếu được công nhận, sẽ là “lý thuyết thống nhất vạn vật mà Einstein đã hy vọng tìm thấy”, tác giả viết. Nhưng ở mức độ nào đó nó lại là một lý thuyết đáng thất vọng, một miếng vải bị chắp vá hơn là nguyên vẹn.

Để tiếp cận với những suy tưởng của họ về lý thuyết M, đầu tiên Hawking và Mlodinow dạo quanh lịch sử những quan điểm về bản chất của vũ trụ, từ Pythagoras đến Descartes, và từ Heisenberg đến Feynman. Họ khá giỏi trong việc xây dựng hình ảnh minh hoạ sắc sảo. Họ viết về một thành phố ở Italy mà một vài năm trước đây đã cấm các chủ tiệm thú cưng nuôi cá vàng trong những cái chum tròn. Tại sao ư? Bởi vì đó là một hành động dã man, hội đồng thành phố tranh cãi, khi mà cho những chú cá “một cái nhìn méo mó” về thế giới xung quanh.

Tác giả cuốn sách cho rằng chúng ta khá giống những chú cá ấy. Nhìn nhận của chúng ta về thế giới bị hạn chế và bóp méo bởi chính cái thấu kính mắt mà chúng ta sử dụng, “cấu trúc mang nhiệm vụ giải thích của não bộ loài người”. Đào sâu vào cơ học lượng tử, họ lí luận rằng vũ trụ của chúng ta “không có một lịch sử độc nhất, mà là có nhiều lịch sử khả dĩ, mỗi lịch sử đi cùng với xác suất riêng của nó.” Chúng ta tạo ra lịch sử bằng cách quan sát nó; lịch sử không tạo ra chúng ta. Có quá nhiều điều trong “The Grand Design” mà nếu bạn không phải là một nhà vật lý hay toán học thì thực sự sẽ không thể hiểu được, nhất là quan điểm cho rằng tại sao thời gian như chúng ta nhận thấy thực ra không tồn tại. Vì ngay cả Feynman cũng từng viết, “Tôi nghĩ tôi có thể an toàn mà nói rằng không ai có thể hiểu được cơ học lượng tử”.

Những lí lẽ trong “The Grand Design” – nhất là về tại sao Chúa lại không cần thiết để tưởng tượng về thuở sơ khai của vũ trụ – gợi lại trong tôi câu nói nói mà Ferris đã viết trong cuốn sách rất nổi tiếng của ông “The Whole Shebang” (1997).

“Tôn giáo vốn bảo thủ, khoa học vốn cởi mở”, Ferris viết. Tôn giáo và khoa học không nên chỉ trích lẫn nhau, nhưng chúng ta có thể ngăn chúng gặp nhau. “Đây là một ví dụ”, Ferris thêm vào, “nơi nào có những bức tường gạch chắc chắn, nơi đó có những người hàng xóm tốt.”

Dwight Garner

Chú giải:

(1) godmongering (hoặc god mongering): quan niệm cho rằng phía sau sự tồn tại của vũ trụ, vạn vật là bàn tay của chúa trời. Đối nghịch với quan niệm này là no-godmongering

Theo The Wall Street Journals

Lê Hoàng Nam biên dịch

Advertisements
 
 

4 responses to “Có nhiều loại vũ trụ, nhưng không vũ trụ nào cần đến chúa trời

  1. Ngọc July

    July 14, 2011 at 11:44 pm

    mình thì lại tin rằng con người là có Thần quản. Cuộc đời mỗi người, hay mỗi triều đại, hay chỉnh thể xã hội và cả tinh cầu đều đã có sự sắp đặt và an bài chi tiết từ xa xưa. Nhiều tiên tri và những người có năng lực ngoại cảm đã cho thấy điều đó. Vậy con người trong sự an bài đó thì tự coi họ là gì và họ có thể làm được gì?
    Tất cả điều đó đều ko đơn giản.

     
    • bodhipsyche

      July 15, 2011 at 12:06 am

      Cũng công nhận với bạn điều đó. Cho mình hỏi vì sao mình ko thấy comment của bạn trong blog của mình mà lại thấy ở trang manage nhỉ?

       
      • hailesuper

        July 16, 2011 at 10:17 am

        de nghi anh check lai ngay nhe.
        Anh ko bam vao` phan 2 comments la`m sao thay.

         

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: