RSS

Những bí ẩn lớn nhất của hệ mặt trời: Những bí ẩn lớn nhất của sao Kim

21 Jul

venus-02

Quang cảnh bán cầu của sao Kim này được tạo ra sau hơn một thập kỉ nghiên cứu bằng radar mà đỉnh điểm là ở nhiệm vụ Magellan vào năm 1990-1994. Bức ảnh tổng hợp này được thực hiện nhằm cải thiện độ tương phản và nhấn mạnh các đặc điểm nhỏ, và được tô màu thể hiện độ cao. Ảnh: NASA/JPL/USGS

Mặc dù sao Kim, hành tinh thứ hai từ Mặt Trời, có cái tên (Venus) lấy từ tên của thần Vệ nữ trong thần thoại Hy lạp nhưng Sao Kim chẳng có gì ngoài sự bắt mắt khi nhìn hành tinh này từ xa. Trước tiên, nhiệt độ bên ngoài của Sao Kim lên đến 9000F, khiến cho Sao Kim là hành tinh nóng nhất trong hệ mặt trời.

Tồi tệ hơn: một lớp khí cacbon dioxit dày đã nén lên hành tinh khô xác này, gấp 92 lần áp lực của bầu khí quyển xuống Trái Đất. Những đám mấy mờ đục, gây trở ngại cho tầm nhìn của chúng ta xuống bề mặt của sao Kim, có chứa axit sunfuric.

Như bạn thấy đấy, nghiên cứu sao Kim quả thật không dễ. Nhưng dần dần, các nhà khoa học đã khám phá được nhiều điều hơn về Sao Kim – hành tinh thân cận nhất với Trái Đất. Sau đây là những bí ẩn lớn nhất liên quan đến vật thể sáng nhất trên bầu trời, chỉ sau Mặt Trời và Mặt Trăng.

Khí hậu bị phá hủy

Sao Kim thỉnh thoảng lại được nhắc đến cùng Trái Đất như một “cặp đôi tai họa”. Về kích cỡ, cấu phần và vị trí quỹ đạo, Sao Kim “địa ngục” thực chất là hành tinh có nhiều nét tương đồng nhất với Trái Đất của chúng ta (cho đến hiện tại). Các nhà khoa học nghĩ rằng, sơ khai trong lịch sử của sao Kim, có lẽ nó đã từng rất giống Trái Đất, với các đại dương cùng khí hậu ấm áp.

Nhưng trải qua hơn mấy triệu năm, hiệu ứng nhà kính tất yếu có vẻ như đã phá tan khí hậu lí tường của sao Kim. Sao Kim là hành tinh thứ ba tính từ mặt trời, và gần mặt trời hơn so với Trái Đất, vì vậy nó nhận gấp đôi lượng nhiệt toả ra. Lượng nhiệt này gây ra sự bốc hơi mạnh cho nước trên bề mặt. Đến lượt mình, hơi nước giữ lại nhiều nhiệt hơn, lại càng làm hành tinh này ấm lên, gây ra bốc hơi mạnh hơn, cứ thể tiếp tục, cho đến khi toàn bộ đại dương biến mất.

“Đây là một cơ chế hợp lí, biến sao Kim từ một hành tinh giống Trái Đất trở nên như ngày nay”, David Grinspoon nói, ông là phụ trách sinh vật học vũ trụ tại viện bảo tàng Khoa học Tự nhiên Denver (thành phố thủ đô của tiểu bang Colorado, Mỹ). Grinspoon còn đóng vai trò một nhà khoa học đa ngành của nhiệm vụ Venus Express, tàu vũ trụ được phóng lên quỹ đạo sao Kim vào năm 2006.

Biết chính xác được thời gian cũng như cách mà Sao Kim trở thành một “cái lò” sẽ giúp chúng ta mô phỏng sự biến đổi khí hậu trên Trái Đất, cũng như tránh khả năng phải “chia sẻ số phận” cùng với sao Kim.

Khí quyển “siêu quay”

Sao Kim tự quay quanh trục chậm hơn Trái Đất nhiều lần – mỗi lần quay của Sao Kim bằng 243 ngày ở Trái Đất, dài hơn cả 1 năm ở Sao Kim (bằng 224 ngày ở Trái Đất). Trái ngược với sự “hiền hoà” ấy, gió trên các đám mây của sao Kim Nó có thể đạt đến tốc độ 220 dặm/h (360 km/h), gấp 60 lần tốc độ quay của hành tinh này. (Cần lưu ý: một phần nguyên nhân sinh ra gió là sự tự quay quanh trục của các hành tinh). Cũng vậy, nếu như có một cơn gió tương tự thổi trên Trái Đất, thì tốc độ của gió trên các đám mây gần xích đạo có thể đạt đến mức kinh ngạc 6000 dặm/h (9650 km/h).

“Cỗ máy của sự “siêu” chuyển động quay của bầu khí quyển sao Kim cơ bản được cung cấp năng lượng bởi ánh sáng Mặt Trời”, Grinspoon nói, “nhưng toàn bộ cơ chế đằng sau hiện tượng này vẫn còn là một bí ẩn”.

Sự tự quay theo chiều kim đồng hồ

Tất cả hành tinh trong hệ Mặt Trời đều quay quanh Mặt Trời ngược chiều kim đồng hồ, khi nhìn từ cực Bắc của Mặt Trời, và gần như tất cả đều tự quay quanh trục theo chiều đó. Nhưng Sao Kim thì khác, sự chuyển động của nó lại ngược lại (giống như sao Thiên Vương). Hay nói cách khác, ở sao Kim, Mặt Trời mọc ở hướng Tây và lặn ở hướng Đông.

Sự quay theo chiều kim đồng hồ này có lẽ là kết quả của sự va chạm vũ trụ xảy ra từ rất sớm trong lịch sử sao Kim. Rất nhiều vật thể lớn đã bay qua hệ mặt trời trẻ tuổi, và một va chạm lớn đối với Trái Đất được cho là đã làm văng ra vật chất hình thành nên Mặt Trăng. Hiểu biết sâu sắc hơn về cấu trúc và thành phần của sao Kim (với dữ liệu được thu thập từ những con tàu thăm dò trong tương lai) sẽ hé lộ cái đã làm đảo ngược mọi thứ trên hành tinh này.

Ánh sáng lóe lên, bùm?

Vẫn là một câu hỏi mở liệu có phải sấm sét phát ra từ những đám mây của sao Hoả? Mặc dù tàu vũ trụ Venus Express đã “nghe” được tĩnh điện từ mà sấm sét tạo ra trên Trái Đất, các camera vẫn chưa bắt giữ được các tia chớp phù hợp với những hiểu biết trên, Grinspoon nói.

Cách mà các tia sét hình thành hiện vẫn còn là bí ẩn. Ở Trái Đất, nắm vai trỏ chủ đạo là các tinh thể băng trong các đám mây, tuy nhiên rất khó có thể kiếm chúng trong bầu khí quyển khô cằn của sao Kim.

Câu hỏi mới: Điểm nóng của sự sống ngoài Trái Đất?

Có một quan điểm có lí cho rằng, sự sống tồn tại trên sao Kim, nhưng không phải trên bề mặt nóng bỏng của nó, mà ở trong các đám mây. 30 dặm lên cao có thể là nơi thích hợp cho sự sống vì nhiệt độ và áp suất khá giống Trái Đất. Các sinh vật trôi nổi giống vi khuẩn có thể lấy năng lượng từ nguồn ánh sáng mặt trời chói chang và các chất hoá học trong các đám mây. Tất nhiên, những thực thể này phải chịu đựng được axit sunfuric, vi khuẩn extremophile (1) trên Trái Đất đã cho thấy sự sống có thể xuất hiện ở nhũng nơi khắc nghiệt nhất.

“Có nhiều lý do tại sao khám phá các đám mây lại rất đáng làm.” Grinspoon nói, “một trong số đó là khả năng tồn tại một vài dạng sự sống ngoại lai.”

Adam Hadhazy

Theo Life’s Little Mysteries

Chú giải:

(1)extremophile: sinh vật có thể sống trong các điều kiện tự nhiên khắc nghiệt nhất cả về vật lý lẫn hoá học.

Người dịch:  Hoàng Ngọc Quế Nhân (VPAC)

Hiệu đính: Lê Hoàng Nam (VPAC)

Advertisements
 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: