RSS

Thiên hà láng giềng bắt quả tang đang trộm sao

23 Jul

Giới khoa học phát hiện thấy Large Magellanic Cloud chứa những ngôi sao được lấy từ Small Magellanic Cloud.

 

Hàng xóm của Ngân Hà, Large Magellanic Cloud (LMC), vừa lấy thêm vài ngôi sao từ láng giềng của nó, Small Magellanic Cloud (LMC). Trong tấm hình này, LMC được mô tả khi nó ở trong tầm quan sát của Kính thiên văn Spitzer với bước sóng 3.6, 8.0 và 24 micron. Được phủ màu đỏ và lam, trong đó màu sắc đại diện cho tốc độ ánh sáng đến mắt (đỏ nghĩa là vật thể tiến ra xa, lam nghĩa là vật thể tiến lại gần) là vị trí của những ngôi sao mà nguồn gốc của chúng được phát hiện ở SMC.

 

Những nhà thiên văn học từ Đài quan sát Thiên văn Quang học Quốc gia (NOAO) và cộng tác viên của họ vừa phát hiện ra rằng hàng trăm ngôi sao mà được tìm thấy trong Large Magellanic Cloud (LMC) đã bị ăn cắp từ thiên hà gần đó – Small Magellanic Cloud (SMC). LMC and SMC đều là các thiên hà láng giềng của Ngân Hà chúng ta và có thể nhìn thấy dễ dàng bằng mắt thường từ Bán cầu Nam.

Bằng cách phân tích chuỗi hình ảnh của 5900 ngôi sao khổng lồ và siêu khổng lồ trong LMC, Knut Olsen và Bob Blum từ NOAO và các cộng tác viên Dennis Zaritsky từ Đại hec Arizona ở Tucson và Martha Boyer và Karl Gordon từ Viện Khoa học Kính viễn vọng vũ trụ ở Baltimore, Maryland phát hiện rằng có hơn 5% số ngôi sao họ quan sát trong LMC quay theo chiều đối lập với đa số ngôi sao của LMC hoặc có lẽ chúng đang ở trên mặt phẳng rất nghiêng so với chuyển động quay của LMC. Sự mơ hồ vẫn xuất hiện trong kết quả vì các nhà thiên văn chỉ có thể đo được hình chiếu của vận tốc ngôi sao theo đường thẳng, chứ không phải véctơ đầy đủ. Trong cả hai trường hợp, quỹ đạo khác thường cho thấy rằng những ngôi sao này có thể không được hình thành từ sự quay và sụp đổ của đám mây khí đã tạo nên LMC, thiên hà tọa lạc cách xa 160000 năm ánh sáng.

Lần kiểm tra thêm về những ngôi sao quay ngược đã tiết lộ một sự dị thường khác. Chất hóa học trên các ngôi sao này khác rõ rệt. Chúng có những nguyên tố nặng như sắt và canxi ít hơn những ngôi sao điển hình của LMC. Tuy nhiên, những chất đó rất khớp với những ngôi sao trong thiên hà gần đó, SMC, nơi có những ngôi sao cũng nghèo các kim loại này.

Hai bằng chứng này – sự vận động và chất hóa học – gợi ý cho nhóm nghiên cứu rằng những ngôi sao này bị đánh cắp từ thiên hà nhỏ hơn bằng lực hấp dẫn của thiên hà lớn hơn. Các nhà thiên văn sử dụng quang phổ kế đa vật thể trên kính thiên văn Blanco thuộc Đài thiên văn Cerro Tololo Inter-American ở Chile để quan sát 4600 ngôi sao. Quang phổ kế này cho phép đặc điểm quang phổ của một số lượng lớn các ngôi sao được quan sát cùng một lúc. Kết quả quan sát sau đó được kết hợp với dữ liệu về 1300 ngôi sao khác để tìm kiếm mẫu. Theo Olsen, “Không phải lúc nào cũng dễ dàng để khẳng định liệu các ngôi sao trong một thiên hà đã hình thành ở thiên hà đó hay ở chỗ khác và sau đó bị bắt giữ. Vì LMC rất gần chúng ta nên chúng ta có thể quan sát từng ngôi sao một. Và xem này, LMC chứa một số lượng đáng kể những ngôi sao chắc chắn được tạo ra ở chỗ khác.”

Một nhóm tương tự cũng sử dụng kính thiên văn hồng ngoại Spitzer để nghiên cứu làm thế nào mà các ngôi sao hình thành và tiến hóa trong LMC. Blum cho biết tầm quan trọng của phương pháp này: “Quan sát bằng kính thiên văn hồng ngoại Spitzer, chúng tôi có thể thống kê đầy đủ số lượng sao trong LMC. Quan sát từ mặt đất, chúng tôi có thể xác định những đặc tính và chuyển động của một mẫu lớn gồm nhiều ngôi sao trên khắp thiên hà. Kết hợp lại, chúng tôi có thể khẳng định một số ngôi sao chắc chắn đến từ người hàng xóm SMC. Điều này giúp chúng ta hiểu biết rộng hơn về cách các thiên hà tương tác và thay đổi theo thời gian.”

Kết quả có lẽ giúp giải thích số lượng lớn khác thường của các vụ hình thành sao trong tinh vân 30 Doradus của LMC, cũng được biết đến với tên gọi Tinh vân Nhện Tarantula bởi hình dạng của nó trong kính viễn vọng nhỏ. Khu vực này nằm ở vành đông nam của LMC và đang là môi trường thuận lợi cho các vụ hình thành sao.

Giả sử vùng 30 Doradus nằm trong thiên hà của chúng ta và gần chúng ta như Tinh vân Orion (đám mây phân tử gần chúng ta nhất) thì nó hẳn sẽ chiếm một vùng gồm 60 Mặt Trăng tròn trên bầu trời của chúng ta và ánh sáng rực rỡ của nó sẽ xóa đi mọi bóng tối trên mặt đất. Vùng 30 Doradus tọa lạc ở vị trí mà khí từ SMC bị kéo vào LMC cùng với việc những ngôi sao bị bắt giữ va chạm với khí của chính LMC ở tốc độ cao. Sóng được sinh ra từ vụ va chạm khí tạo áp lực và tập hợp khí lại khiến cho vụ hình thành sao dễ xảy ra hơn và dẫn đến sự hình thành một ngôi lớn lớn, không ổn định, có thể nổ như siêu tân tinh nổi tiếng xuất hiện vào năm 1987. Tàn dư từ siêu tân tinh cũ hơn có thể được tìm thấy trong vùng này bởi kính thiên văn tia X.

Nguồn: astronomy.com

Người dịch: Nguyễn Huyền Trang – VPAC

Advertisements
 
Leave a comment

Posted by on July 23, 2011 in Bản tin, Home, Sự kiện

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: