RSS

Những bí ẩn lớn nhất của hệ mặt trời: Những bí ẩn lớn nhất của các vệ tinh sao Thổ

11 Oct

Titan lấp ló ở phía sau sao Thổ, trong khi đó Tethys di chuyển với tốc độ khá cao đến trước ống kính. Titan rộng 5,150 km (3,200 dặm), Tethys rộng1,071 km (665 dặm). Cái bóng của sao Thổ đã che lấp một phần cánh tay vươn dài của vành đai của nó. Ảnh được ghi lại vào ngày 24, tháng 3, năm 2008. Ảnh: NASA/JPL/Space Science Institute.

Khoảng không bao bọc sao Thổ thật sự là một nơi bận rộn. Cùng với vành đai khổng lồ, sao Thổ có hơn 60 vệ tinh chưa được biết đến chuyển động xung quanh nó. Trên thực tế, một số vệ tinh có quỹ đạo trong vành đai. Những vệ tinh này bao gồm vô số những mẩu đá bụi và vệ tinh cỡ tảng đá.

Nhìn chung, hệ thống vệ tinh của sao Thổ là một nhóm đa dạng và hấp dẫn và hiện đã có một số phần tử tách khỏi nhóm này . Từ năm 2004, tàu vũ trụ Cassini của NASA được phóng vào quỹ đạo xung quanh sao Thổ, đôi lúc tiến gần những vệ tinh, đã giúp hé mở một số bí ẩn lớn của chúng, bao gồm:

Đây có phải là điểm nóng cho sự sống ngoài Trái Đất?

Mặc dù là một trong những khối cầu nhỏ nhất trong hệ mặt trời, Enceladus – vệ tinh lớn thứ 6 của sao Thổ đã khuấy lên sự náo động. Trong năm 2008, Cassini đã xác nhận rằng các mạch nước phun ra từ các vết nứt gần cực nam của nó, tạo ra vệt được gọi là “ vằn cọp”. Những tia chứa nước cho thấy dấu hiệu một hồ chứa chất lỏng mặn ở bên dưới bề mặt. Cassini phát hiện  thấy hợp chất hữu cơ (có chứa cacbon), cơ sở hình thành của sự sống , trong những chùm tia chứa nước này.

“Enceladus có một trong 3 nhân tố quan trọng – nước, vật liệu hữu cơ và năng lượng dư”, Carolyn Porco, chủ nhiệm của đội Cassini hình ảnh Khoa học và là giám đốc của Phòng thí nghiệm hình ảnh Trung tâm Cassini cho các hoạt động (CICLOPS) tại Viện khoa học không gian tại Boulder, Colorado. “Đây là điểm đến cho sinh vật học vũ trụ”.

Một nhiệm vụ đổ bộ trong tương lai có thể có một cái nhìn rõ nét hơn về sự sống mà không cần phải khoan thông hàng dặm qua các vật liệu bề mặt, như trên mặt trăng Europa của sao Mộc. Từ  quan điểm thăm dò, “Chúng tôi nghĩ rằng Enceladus là nơi có vùng thích hợp cho sự sống dễ tiếp cận nhất trong hệ mặt trời của chúng ta”, Porco nói.

Các nhà khoa học vẫn chưa biết chính xác cái gì đã cung cấp năng lượng cho những  mạch nước phun của Enceladus. Nhưng họ có thể hình dung nơi các mạch nước kết thúc – những mảnh vụn không gian từ sự khuếch tán và khoảng cách vành đai  E của sao Thổ .

Mở khóa bí mật của Titan

Vệ tinh tự nhiên được biết đến nhiều nhất của sao Thổ là Titan – vệ tinh lớn thứ hai  trong hệ mặt trời, sau  vệ tinh Ganymede của sao Mộc. Thoạt đầu, Titan có một vài điểm khác biệt chính. Trước tiên, nó là vệ tinh duy nhất sở hữu một bầu khí quyển dày, và thứ hai, đó là nơi duy nhất ngoài Trái Đất có chất lỏng ổn định trên bề mặt của nó. [“Goldilocks Zone” Giải thích]

Nước, etan và methane – những chất tồn tại dưới dạng khí trên Trái đất, lại là dạng lỏng ở môi trường có nhiệt độ xuống tới -290 F (-179oC) ở Titan và  lấp đầy các hồ và vùng biển của Titan. Mưa  methane trên Titan tương tự như mưa trên hành tinh của chúng ta, làm xói mòn núi của mặt trăng , tạo thành các lòng sông. Núi lửa cũng đã thổi tung các chất lỏng đóng băng trên Titan, và vẫn còn có thể tiếp tục.

Có một lượng các chất hữu cơ tồn tại trong bầu khí quyển của Titan, trên mặt đất và cũng như trong hồ. Những nhà sinh vật học vũ trụ cho rằng sinh vật ngoài vũ trụ ở vùng ‘biển’ có thể sống bằng các hợp chất này.

Bằng nhiều cách, Titan giống như một phiên bản bị đóng băng của Trái Đất thời tiền sự sống. Các nhà khoa học hy vọng sẽ làm sáng tỏ các họa động khí hậu và địa chất của Titan, tiếp tục tìm hiểu phương thức vận động của hành tinh chúng ta.

“Chúng tôi đã có thể để xem chi tiết trên bề mặt của Titan đã chỉ ra rằng trong địa chất phức tạp của nó và sự đa dạng địa lý, môi trường bề mặt được thể sánh chỉ bởi bản thân Trái đất”, Porco.

Vệ tinh Yin-yang “óc chó”

Một vật thể kì lạ đang quay xung quanh sao Thổ: Lapetus. Mặt Vệ tinh này có hai bán cầu màu sắc khác nhau – một sáng, một  tối  – và dãy núi cao khoảng sáu dặm (10 km)  trồi lên từ hầu hết  vùng xích đạo của Lapetus.

Các nhà khoa học cho rằng, một nửa bán cầu tối là vì một số lí do . Đầu tiên, một mặt trăng xa hơn ra gọi là Phoebe tỏa bụi riêng của mình. “Lapetus đi xuyên qua lớp bụi này và một mặt của nó bị làm tối đi,” Porco cho biết. Sau đó, khi bán cầu này trở nên hơi tối, nó tích nhiều nhiệt từ Mặt trời và làm băng bốc hơi, làn bán cầu ấm lên và làm cho nó thậm chí tối hơn. Theo thời gian, hiệu ứng nhiệt tỏa ra  dẫn đến một mặt trăng hai màu.

Đối với các dãy núi, dự đoán được ủng hộ nhất là nó là dấu vết còn lại  khi Lapetus quay nhanh hơn khi mới hình thành, sau đó bị làm nguội nhanh, và làm hình thành  chỗ phình ở xích đạo. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu khác lại cho rằng đó là do một vệ tinh từng quay xung quanh Lapetus nổ tung tạo thành vành đai xung quanh Lapetus và sau đó đã va chạm với bề mặt của vệ tinh này tạo nên những dải núi kì lạ ở vùng xích đạo.

Câu hỏi mới : Một vệ tinh với vòng đai?

Một vành đai của vệ tinh có thể có là tiền lệ cho vệ tinh  Rhea của sao Thổ.

Sự phát hiện ra bụi, cộng với  sự giảm về số lượng của các electron ở hai bên của vệ tinh trong một chuyến bay của  Cassini năm 2008, đã khẳng định giả thiết về sự hiện diện của ba vành đai mỏng. Một loạt vật liệu cơ bản gần đường xích đạo của Rhea cũng xác minh mảnh vụn lạc quỹ đạo từ những vành đai.

Tuy nhiên, quan sát tiếp theo, theo Cassini đã không cho thấy bất kỳ dấu hiệu trực quan nào  của một hệ thống vành đai, theo Porco. “Các dữ liệu ban đầu có thể có nghĩa là tồn tại những mẩu nhỏ  vật chất  quay  xung quanh  Rhea, không  phải là các vành đai” Porco. “Chúng tôi vẫn chưa biết câu trả lời.”

Phụ phần: Chơi golf cùng các vệ tinh của sao Thổ

Để tìm hiểu thêm về vệ tinh của sao Thổ, nhóm Porco đã tạo ra một trò chơi video trực tuyến với tên gọi là Golf Sector 6. Golf Sector 6 chứa đựng những hình ảnh mới nhất của vệ tinh sao Thổ, click vào đây để thử sức!

Adam Hadhazy

Theo Life’s Little Mysteries

Vũ Huế biên dịch

Advertisements
 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: